بازدید از مجموعه نازمیال و موزه متروپولیتن؛ ترکیبی عالی برای یک سفر
هر وقت به عنوان یک عاشق فرش‌های عتیقه از موزه های فرش بخواهیم بگوییم ، دو مکان هستند که نمی توانند فراموش شوند. اولی، گالری مجموعه نازمیال است و دومی، موزه هنر متروپولیتن نیویورک. موزه متروپولیتن یکی از گسترده‌ترین مجموعه‌های فرش‌های قرن  هفدهم و قالی‌های نخستین جهان را در خود جای داده است و این قطعات باشکوه تأثیری ماندگار بر جای می‌گذارند.

فرش ایرانی موزه متروپولیتن - نازمیال

یک فرش کتان در موزه متروپولیتن. این فرش ایرانی شناخته شده و گمان می‌رود مربوط به اصفهان باشد.

مجموعه موزه متروپولیتن در مقایسه با دیگر مجموعه‌ها چگونه است؟
مجموعه موزه متروپولیتن یکی از دو مجموعه چشمگیرترین فرش‌های شرقی عتیقه جهان است. مجموعه درجه اول دیگر در موزه کاخ توپکاپی در استانبول ترکیه نگهداری می‌شود. اگر بخواهیم این دو مجموعه را مقایسه کنیم، مجموعه کاخ توپکاپی برخی از نادرترین و قدیمی‌ترین قالی‌های جهان را دارد. این مجموعه به دلیل موقعیتش در کاخی که در قرن پانزدهم مورد استفاده سلاطین عثمانی بوده، بر امپراتوری عثمانی متمرکز است. بنابراین این مجموعه بر یک زمان و مکان خاص تمرکز دارد. توپکاپی بیش از ۸۰۰ قطعه دارد، اما معمولاً تنها ۴۰ یا ۵۰ قطعه در هر زمان به نمایش درمی‌آید.

فرش ساونری موزه متروپولیتن - نازمیال

"فرش با نماد شهرت و استواری"، یک فرش ساونری مربوط به سال‌های ۱۶۶۸-۱۶۸۵ در موزه متروپولیتن.

اگر بخواهیم مجموعه موزه متروپولیتن را مقایسه کنیم، این مجموعه گسترده‌تر است و طیف وسیع‌تری از انواع قالی، دوره‌های زمانی و مکان‌های جغرافیایی را پوشش می‌دهد. مجموعه موزه متروپولیتن چشم‌اندازی گسترده‌تر از تحول قالی‌ها در سراسر جهان به شما می‌دهد. همچنین به شما امکان می‌دهد ارتباطات فرهنگی در طول تاریخ که بر طراحی فرش تأثیر گذاشته‌اند را کاوش کنید. گزینش آثار در موزه متروپولیتن شامل بیش از ۱۱۰۰ قالی در مجموعه خود است و نمایشگاه به طور مداوم در گردش است. گاهی اوقات، نمایشگاه‌های ویژه‌ای دارند که بر یک گروه یا نوع خاص از فرش متمرکز است.

تفاوت دیگر بین مجموعه کاخ توپکاپی و موزه متروپولیتن این است که مجموعه توپکاپی بر امپراتوری عثمانی تمرکز دارد. مجموعه موزه متروپولیتن گنجینه‌ای گسترده از فرش‌های دربار صفوی و فرش‌های امپراتوری ایران دارد. این مجموعه یکی از جامع‌ترین مجموعه‌های فرش‌های دربار ایران در جهان است. موزه متروپولیتن همچنین گزیده‌ای از فرش‌های دیگر مناطق جهان را دارد که امکان مقایسه فرش‌های فرهنگ‌های مختلف را فراهم می‌کند.

فرش حیوانات موزه متروپولیتن - نازمیال

"فرش حیوانات روبرو"، یک فرش ترکی قرن چهاردهم از مجموعه موزه متروپولیتن.

برجسته‌های مجموعه موزه متروپولیتن
هر مجموعه‌ای قطعات شاخصی دارد که آن را متمایز می‌کند. یکی از قطعات برتر در مجموعه موزه متروپولیتن که سزاوار توجه ویژه است، "فرش امپراتور" است. این قطعه مربوط به نیمه دوم قرن شانزدهم است و زمانی در اقامتگاه تابستانی امپراتوران هاپسبورگ استفاده می‌شد. این فرش اژدها، غزال‌های چینی، شیرها، بوفالوها، ببرها، اردک‌ها و قرقاول‌ها را به تصویر می‌کشد. سبک فرش نشان‌دهنده ارتباط بین امپراتوری ایران و چین است و نشان می‌دهد تبادل فرهنگی بین امپراتوری ایران و چین دوطرفه بوده است. این فرش یکی از مهم‌ترین فرش‌های موزه‌ای درجه‌یک در این مجموعه است.

فرش امپراتور موزه متروپولیتن - نازمیال

فرش امپراتور، متعلق به موزه متروپولیتن.

یکی از نکات برجسته بازدید از این مجموعه، دیدن مجموعه گسترده آن از فرش‌های تاریخی قرن شانزدهم تا هجدهم است. در مجموعه خود، فرش‌هایی از برخی از مهم‌ترین مراکز تولید فرش جهان از جمله تبریز، ساونری و مراکز فرش اسپانیا دارند. آن‌ها همچنین مجموعه‌ای ظریف از فرش‌های لهستانی مربوط به نیمه اول قرن هفدهم دارند. همچنین چندین فرش دربار عثمانی از اواخر قرن شانزدهم و هفدهم در این مجموعه وجود دارد.

موزه متروپولیتن گزیده بزرگی از فرش‌های طرح محراب یا مهراب دارد. همچنین چند فرش از انواعی که در نقاشی‌های رنسانس ایتالیا به نام "فرش‌های لوتو" به تصویر کشیده شده‌اند، در اختیار دارد. آن‌ها یکی از گسترده‌ترین مجموعه‌های این نوع فرش‌ها در این سوی اقیانوس اطلس را دارا هستند. دیدن یکی از آن‌ها از نزدیک لذتی خاص است.

فرش لوتو موزه متروپولیتن - نازمیال

"فرش لوتو" اواخر قرن شانزدهم در موزه متروپولیتن.

برخی از چشمگیرترین قطعات مجموعه از ابریشم پیچیده شده با رشته‌های فلزی ساخته شده‌اند. توصیف این فرش‌های فوق‌العاده با کلمات دشوار است و باید شخصاً آن‌ها را تجربه کرد. این فرش‌ها زمانی برای مراسم دولتی خاص امپراتوری صفوی استفاده می‌شدند و منعکس‌کننده برخی از ماهرترین صنعتگران فرش در تاریخ هستند.

گروه استثنایی دیگر که اغلب به نمایش درمی‌آید، فرش‌های گیرلاندایو است. این فرش‌ها در نقاشی‌های هنرمند اواخر قرن نوزدهم، دومنیکو گیرلاندایو به تصویر کشیده شده‌اند. موزه متروپولیتن گزیده بزرگی از این فرش‌ها را دارد و این نیز یکی دیگر از مواردی است که نباید هنگام حضور در آن منطقه از دست بدهید.

فرش ایرانی موزه متروپولیتن - نازمیال

یک فرش ایرانی متعلق به قرن ۱۶-۱۷ متعلق به موزه متروپولیتن با ابریشم و نخ‌های پیچیده شده با فلز.

 بیشتر درباره فرش امپراتور در موزه متروپولیتن
فرش امپراتور که اکنون در مجموعه فرش موزه متروپولیتن در نیویورک نگهداری می‌شود، سفری چند قرنه را برای رسیدن به مکان فعلی خود پشت سر گذاشته است. همانطور که از نامش پیداست، این فرش ابتدا در قرن شانزدهم برای استفاده در دربار یک کاخ سلطنتی در منطقه‌ای که آن زمان امپراتوری ایران شناخته می‌شد و امروز بخشی از ایران است، طراحی شده بود. این فرش نمایانگر دوران شکوهمندی در تولید هنرهای نساجی است و مواد و طرح‌های آن یادآور فیزیکی تاریخ غنی و پرافتخاری است.

طرح فرش امپراتور
گل‌ها، نوارهای ابری، اسلیمی‌ها و جانوران مختلف حاشیه بیرونی این فرش نفیس را تزیین می‌کنند. این حیوانات در برخی موارد واقعی و در موارد دیگر تخیلی هستند. از جمله اژدها، شیر، قیلین (جانور افسانه‌ای)، گوزن و پرندگان. همچنین یک مضمون تکراری از خوشنویسی پیچیده و خوش استیل وجود دارد که با اشعاری به ستایش امپراتور و توصیف شاعرانه شگفتی‌های طبیعت می‌پردازد. یک عبارت اینگونه ترجمه می‌شود: "بیا، زیرا نسیم بهار وعده چمنزار را تازه کرده است."

پرز این فرش ویژه اولیه از پشم تشکیل شده، در حالی که تار و پود آن به شکلی تحسین‌برانگیز از ابریشم خالص بافته شده‌اند. سایه‌های تیره سبز، رنگ‌های قرمز عمیق، طلا و نقره درخشان و حتی اشاره‌هایی از بنفش، این فرش باشکوه را نقطه‌گذاری کرده و بر شخصیت مسحورکننده آن می‌افزایند. فرش امپراتور همچنین یکی از چشمگیرترین ویژگی‌های فرش‌های ایرانی را نشان می‌دهد: تقارن دوطرفه یکنواخت.

فرش امپراتور - نازمیال

فرش امپراتور موزه متروپولیتن

تاریخ و آنچه طراحی می‌تواند به ما بیاموزد
تعیین دقیق مکان و زمان ساخت یک عتیقه می‌تواند کاری دشوار باشد، به ویژه وقتی که قطعه در طول سالیان متمادی وجود خود، میزان قابل توجهی فرسودگی را متحمل شده باشد. با این حال، آگاهی از تاریخ هنر با مشاهده مضامین موجود در طراحی فرش، امکان استنباط منشاء آن را فراهم می‌کند.

الگوهای بافته‌شده درهم پیچیده مانند آن‌هایی که در فرش امپراتور دیده می‌شود، به طور منظم در آثار هنری دوره صفوی رخ می‌دهند. سبک و دستور زبان خوشنویسی نیز به تاریخ‌گذاری این قطعه کمک می‌کند. می‌توانیم با اطمینانی نسبتاً مناسب بیان کنیم که به دلیل وجود مضامین چینی مانند قیلین‌ها و اژدها، این فرش تبادل فرهنگی بین جوامع چینی و ایرانی را نشان می‌دهد که نشان می‌دهد این فرش به سبک درباری تبریز ساخته شده است.

برای تعیین دقیق مکان، باید به عناصر طراحی دیگر نگاه کنیم. وجود حیوانات، همچنین اسلیمی‌ها، scrollها و تزیینات گلدار معمولاً در فرش‌های شرقی ساخته شده در استان خراسان، در شهر هرات یافت می‌شود. تأییدکننده این امر استفاده از رنگ است: آبی و سبز با لمس‌هایی از زرد در حاشیه، و زمینه‌ای از قرمز و بنفش.

فرش امپراتور موزه متروپولیتن نیویورک - نازمیال

فرش امپراتور در موزه متروپولیتن نیویورک.

در مورد محل استفاده فرش، اولین سرنخ این که برای دربار سلطنتی ساخته شده، کیفیت لوکس مواد آن است - عمدتاً ابریشم. علاوه بر این، ستایش از شاه در اشعار در سراسر قطعه تکرار می‌شود. با نگاه به سر حیواناتی که از میان بوته‌ها و پیچک‌ها سر برآورده‌اند، می‌توانیم این عنصر را با ورزش شکار مرتبط کنیم که نه تنها در دوران سلسله صفوی محبوب بود، بلکه مخصوصاً مختص دربار سلطنتی بود. همه این عناصر سبک متمایز، نشان می‌دهد که این فرش متعلق به دربار شاه طهماسب بوده است که از سال ۱۵۲۴ تا ۱۵۷۶ حکومت می‌کرد.

با تعیین منشاء این شاهکار، ردیابی مسیری که در طول زمان طی کرده است، به لطف اسناد تاریخی آسان‌تر می‌شود. اگرچه نمی‌دانیم انتقال چگونه انجام شده، اما تا سال ۱۷۰۰، فرش امپراتور متعلق به پتر کبیر، پادشاه روسیه در آن زمان بود. سپس به خانواده هاپسبورگ داده شد و تا زمانی که در سال ۱۹۲۱ به یک قطعه موزه‌ای تبدیل شد، در دربار سلطنتی اتریش باقی ماند. پس از جابجایی بین موزه‌های مختلف، سرانجام در سال ۱۹۴۱ به موزه متروپولیتن رسید و تا امروز در آنجا باقی مانده است.

نمادگرایی فرش امپراتور
تجزیه و تحلیل هنری به ما امکان می‌دهد هنگام تفسیر معنای پشت نمادهای طراحی موجود در فرش امپراتور، استنباط‌هایی داشته باشیم. تصاویر طبیعت بهارانه به باغ اسطوره‌ای بهشت ایرانی (پردیس) اشاره می‌کنند. در طول اشعار، می‌توانیم مقایسه‌های مختلفی بین قلمرو صفوی و این زیبایی طبیعی ببینیم. امپراتوری با گوهرها، گل‌ها، چمنزارها و حتی آسمان مقایسه می‌شود. یک تفسیر از معنای این فرش این است که قلمرو شاه را بسیار شبیه باغ الهی افسانه‌ای به تصویر می‌کشد و با انجام این کار، شاه را به عنوان شخصیتی خداگونه توصیف می‌کند.

نمای نزدیک فرش امپراتور - نازمیال

نمای نزدیکی از فرش امپراتور.

فرش زیبا،نفیس و هنری صفوی موسوم به قالی "امپراطور" در موزه متروپولیتن در منطقه منهتن نیوریورک یکی از گرانترین قالی های تاریخی جهان است و در سالهای دور روزانه هزاران نفر از گردشگران آمریکایی و خارجی ازاین شاهکار هنری دیدن می کردند. ولی چند سالی است بدلیل حفاظت بیشتر از این میراث ملموس جامعه بشری کارشناسان فنی آمریکایی این قالی نفیس را در اتاقی مخصوص با اصول حفظ آثار باارزش جهانی نگه می‌دارند وازبازدید گردشگران ممانعت می کنند.و فقط هنرمندان جهانی با مجوز یونسکو امکان دیدن این قالی نفیس تبریز را دارند. این قالی باارزش از پشم و ابریشم اصیل بوده و در ابعاد ۷ متر طول و ۳ متر عرض یکی از نمونه های بافته شده در فرش های ابریشمین در کارگاه های سلطنتی دوره صفوی در تبریز است ارتفاع آن۵/ ۷۵۹ و عرض آن۱/ ۳۳۹ از سوی هنرمندان وقت بافته شده و وزن آن ۶۵ کیلو و ۳ گرم است. زمانی روس‌ها آنرا از تبریز به روسیه برده بودند ودر اختیارمشهورترین تزار روسیه، پطر کبیر قرار داده بودند. فرش امپراطور به همراه فرش مشابه دیگری زینت بخش وقت کاخ پطر کبیر بوده است و پس از سال ۱۶۹۸ میلادی نیز به اقامتگاه تابستانی امپراطوران هابسبورگ در اروپا منتقل شده است.کارشناسان می گویند:
در فرش صفوی، نقش و نگارهای بسیار پیچیده ای به چشم می خورند که همگی به صورت متقارن طرح زده شده اند. وقتی با دقت به طرح های رنگین فرش امپراتوری نگاه کنیم، پیچک های طویلی از گل، درختان بزرگ نخل، توده ای از ابرها، شکوفه هایی جالب توجه و تعداد بی شماری از تصاویر حیوانات واقعی و خیالی دیده می شود. از جمله حیوانات روی فرش می توان به اژدها، بزکوهی چینی، شیر، بوفالو، ببر، پلنگ، اردک و قرقاول اشاره کرد. همچنین دور تا دور فرش شعرها و نوشته هایی توجه را به خود جلب می کنند که در آن باغات بهاری را به باغات بهشتی تشبیه می کند.
تار و پود فرش صفوی پیش رو، از ابریشم و کومه های آن نیز از جنس نخ های پشمی است. ابعاد فرش صفوی بسیار قابل توجه است. پس از سقوط دودمان هابسبورگ، فرش صفوی به موزه متروپولیتن نیویورک راه یافت، اما این فرش همانطوریکه پیشتر گفتیم بازدید عمومی ندارد.در کتب معرفی هنرهای شاخص صنایع دستی ملل در دانشگاهای هنر در کشورهای مختلف ، قالی نفیس امپراطور تبریز بعنوان یکی از شاهکارهای هنری باارزش جهانی معرفی شده است.

یک شاهکار به داستان خود بیفزایید
در حالی که فرش حیرت‌آور امپراتور را تنها می‌توان در موزه متروپولیتن دید، می‌توان بسیاری از فرش‌های عتیقه دیگر با تاریخچه‌های خاص خود در مجموعه  نازمیال موجود هستند. 

بازدید از مجموعه موزه متروپولیتن

"فرش سیمونتی"، یکی از مشهورترین فرش‌های مملوک، متعلق به موزه متروپولیتن.

اگر بخواهیم فهرستی از مهم‌ترین مجموعه‌های فرش جهان را تهیه کنیم، شامل موزه هنر متروپولیتن، کاخ توپکاپی، موزه هنرهای ترکی و اسلامی در استانبول و البته مجموعه گالریر نازمیال خواهد بود.

 گزیده وسیعی از فرش‌ها ا در مجموعه نازمیال قرار گرفته است  و گاهی اوقات، قطعات درجه موزه‌ای مربوط به قرن شانزدهم به بعد نیز در نازمیال قرار دارند. مجموعه شامل قطعاتی از امپراتوری عثمانی، امپراتوری صفوی، بافندگان بزرگ استاد اواخر قرن بیستم و گزیده‌ای فوق‌العاده از فرش‌های قبیله‌ای آناتولی است. همچنین فرش‌هایی از دوران مهم تاریخ فرش مانند بافندگان دانگال ایرلند، فرش‌های اسپانیایی و برخی مربوط به اشرافیت فرانسه قرن هجدهم داریم.

برخی از قطعات درجه موزه‌ای را از مجموعه نازمیال :

فرش خراسان

گلدوزی ستاره کوبایی قفقازی عتیقه قرن هفدهم

فرش آنتیک ترانسیلوانیا قرن هفدهم

فرش دستباف صفوی عتیقه ایرانی قرن شانزدهم

فرش دستباف صفوی عتیقه ایرانی قرن شانزدهم

فرش بزرگ اصفهان مربوط به صحنه شکار قرن هفدهم

فرش ایرانی اصفهان، سایز گالری عتیقه، قرن هفدهم

فرش گلدانی کرمان عتیقه قرن هفدهم

فرش بزرگ عتیقه گالری مغول قرن هفدهم

فرش شرقی اصفهان، عتیقه سایز بزرگ، قرن هفدهم

جیسون نازمیال
جیسون نازمیال حرفه خود را در زمینه فرش‌های عتیقه و مدرن در سال ۱۹۸۰ آغاز کرد و با یک فروشگاه کوچک در نیوجرسی شروع کرد و سپس به یک نمایشگاه مشهور در منهتن گسترش یافت که توسط مجموعه‌داران، طراحان و موزه‌ها در سراسر جهان شناخته شده است. در طول چهار دهه گذشته، او به یکی از محترم‌ترین مراجع در این زمینه تبدیل شده است   نویسنده کتاب Art Underfoot: The Nazmiyal Collection  تأملی شخصی بر هنر، تاریخ و میراث فرهنگی فرش‌هایی است که در طول یک عمر گردآوری کرده است. مجموعه او را در منهتن کشف کنید یا به صورت آنلاین در NazmiyalAntiqueRugs.com امکان مشاهده دارد.